Circulaire verlichting
voor horecapaviljoen
The Green House’

‘The Green House’ is een duurzaam gebouw vol circulariteit, onder andere voorzien van circulaire verlichting. Dit horecapaviljoen zal vijftien jaar lang in hartje Utrecht bezocht kunnen worden, waarna het gebouw weer helemaal ontmanteld wordt. Vanaf de bouwfase tot de ingebruikname staan duurzaamheid en circulariteit centraal. Zo bestaat de fundering weliswaar uit nieuwe grondstoffen, maar deze zijn eenvoudig te verwijderen.

Zonnepanelen

Op het dak liggen zonnepanelen en voor de isolatie koos men kunststof, omdat dit in vergelijking met reguliere isolatiematerialen bij de ontmanteling veel eenvoudiger verwijderd en hergebruikt kan worden. De betegeling op de begane grond komt van een kade, de glazen pui is afkomstig van de voormalige Knoop Kazerne, een nabij gelegen, volledig gerenoveerd pand.

Pay per use

In de groene kas worden groenten en kruiden voor het restaurant met regenwater bewaterd en ga zo maar door. Bijzonder is ook dat voor het meubilair – gemaakt van gerecycled materiaal – enkel voor het gebruik betaald wordt. Dit business model – pay per use – wordt eveneens toegepast op de verlichting, waar de armaturen in het bezit van de producent blijven.

“Pay per use is een vrij nieuw concept. In 2017 klopte Albron, de exploitant van het gebouw, bij ons aan. Omdat het gebouw er slechts vijftien jaar zal staan en circulariteit primeert, speelden ze met het idee om een vergoeding te betalen voor het gebruik van licht gedurende die periode in plaats van armaturen in te kopen. Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk vergt dit heel wat nadenkwerk,” zegt Willem Dammers, managing director van Trilux, de Duitse producent van professionele verlichting. “We zijn van huize uit producent van verlichting. Armaturen komen doorgaans via de groothandel en de installateur bij de eindgebruiker terecht. Nu blijven we eigenaar. De groothandelaar valt weg en we staan in nauw contact met de installateur én eindgebruiker.”


Er moest een nieuw business model opgesteld worden om pay per use voor alle betrokken partijen aantrekkelijk te maken. Belangrijke voorwaarde om een business case op deze wijze in te richten, is het registreren van onder meer de branduren van de armaturen. Op basis van het gebruik kan vervolgens een tarief bepaald worden.


Armaturen met intelligente driver

Alle armaturen in The Green House werden uitgerust met een intelligente driver. Door de koppeling met het zogenoemde LiveLink lichtmanagementsysteem van Trilux kunnen alle realtime gegevens in de cloud uitgelezen worden.

Het systeem registreert informatie over branduren, dimstand, omgevingstemperaturen en onderhoudsbehoeften. Die gegevens kunnen via een app uitgelezen worden en individueel definieerbare ruimten kunnen ermee geconfigureerd en aangestuurd worden. Zo is het mogelijk om bepaalde scènes te kiezen. Wordt het restaurant schoongemaakt, is een meer functionele setting mogelijk. Trilux heeft die scènes samen met de eindgebruiker en installateur en ingeregeld zodat het licht heel eenvoudig aangepast kan worden.


Iedere ruimte heeft een ander type verlichting

The Green House omvat meerdere ruimtes: een keuken, het restaurant, vergaderzalen, de serre. Iedere ruimte heeft een ander type verlichting. Dammers: “In het restaurant is gekozen voor custom made kroonluchters, waarbij gebruik gemaakt wordt van oude koperen buizen. Het hergebruik van materialen is kenmerkend voor de circulariteit van het gebouw. De verlichting wordt wel aangestuurd door het lichtmanagementsysteem, om het aantal branduren te kunnen registreren. De andere armaturen zijn nieuwe standaardproducten uit ons assortiment, omdat we ze eenvoudig kunnen aansturen met het lichtmanagementsysteem. In de vergaderruimtes is eveneens voor decoratieve verlichting gekozen, maar deze is veel functioneler. Aan de hand van de hoeveelheid daglicht zal de verlichting tot een bepaald lichtniveau gedimd worden om zo energie-efficiënt mogelijk te zijn.”

“Dit paviljoen wordt binnen 15 jaar opnieuw ontmanteld en misschien elders terug opgebouwd.”

Energie-efficiëntie is een belangrijk uitgangspunt. Als er in de komende jaren een innovatieve verlichtingsoplossing ontwikkeld wordt, die nog energie-efficiënter is dan de huidige installatie, zal die ook geïmplementeerd worden.

Energie-efficiëntie is een belangrijk uitgangspunt. Als er in de komende jaren een innovatieve verlichtingsoplossing ontwikkeld wordt, die nog energie-efficiënter is dan de huidige installatie, zal die ook geïmplementeerd worden.

‘The Green House’ is een duurzaam gebouw vol circulariteit. Dit horecapaviljoen staat de komende 15 jaar in Utrecht en wordt dan opnieuw ontmanteld.


Projectinfo

Project: The Green House

Plaats: Utrecht

Opgeleverd: April 2018

Architect: Cepezed

Algemeen Aannemer: Consortium R-Creators, een samenwerking tussen Strukton, Facilicom en Ballast Nedam.

Bouwheer: State Property Company

Operator: Albron

Installateur Elektriciteit: Strukton Worksphere

Verlichting: TRILUX en Parus Europe

Lichtmanagementsysteem: LiveLink based on DALI

Iedere ruimte heeft een ander type verlichting. In het restaurant werd gekozen voor custom made kroonluchters met oude koperen buizen. Verder werden ook standaard armaturen van Trilux gebruikt.

Energie-efficiëntie zorgt voor Incentive

“Die energie-efficiëntie is een belangrijk uitgangspunt”, gaat Dammers verder. ‘We meten per armatuur precies hoeveel uur deze heeft gedraaid, vragen daarvoor een bedrag en betalen zelf de energierekening. Dat betekent dat we kiezen voor energie-efficiënte verlichting. Als er echter in de komende jaren een innovatieve technologie is, die ervoor kan zorgen dat het project nog energie-efficiënter wordt, hebben we zelf ook een incentive om het toe te passen in het project. Tegelijkertijd weten we dat we de armaturen over vijftien jaar terugkrijgen. Aan de hand van de gegenereerde data kunnen we zien, hoeveel branduren een armatuur heeft en wat voor effect dit heeft op de materialen die in het armatuur gebruikt zijn. In toekomstige projecten kunnen we de robuustheid van de armaturen daardoor nog beter aanpassen aan het specifieke doel en de periode waarvoor ze gebruikt worden. Misschien kunnen bepaalde onderdelen goedkoper of moeten we voor andere onderdelen hoogwaardigere materialen toepassen, zodat ze nog langer meegaan en niet moeten vervangen worden.”


Grondstoffen hergebruiken

Nog een uitdaging is het circulaire aspect. “Over vijftien jaar komt de armatuur bij ons terug en kunnen we deze mogelijks bij een ander project inzetten of de grondstoffen hergebruiken voor andere producten. Dit project kan ons leren om producten te ontwikkelen, die beter of goedkoper te recyclen zijn, waardoor we in de toekomst onze grondstoffenbehoefte voor een groot deel kunnen afdekken door het hergebruik van onze eigen producten. Hiervoor zal ook een retourlogistiek ingericht moeten worden.”


De rol van de installateur

Dit is een interessant project voor klant en producent, én het biedt ook kansen voor de installateur. “Fabrikanten en installateurs werken in dit soort projecten veel nauwer samen. Het installeren zelf besteden we uit aan installateurs waarmee we een samenwerking aangaan om onderhoud voor een lange periode – in dit geval vijftien jaar – uit te voeren,” geeft Dammers aan.

“Als we in de toekomst innovatieve energie-efficiëntere verlichtingsoplossingen in het project willen implementeren, zullen we opnieuw een beroep op die installateur. Een goed partnership is ontzettend belangrijk.”


Lineaire groeilamp in de urban farm

The Green House heeft ook een urban farm, een kas met gewassen en kruiden die het restaurant aan zijn klanten werveert. Als de kruiden opgeknipt of niet meer te gebruiken zijn, worden de gewassen opgehaald door HRBS, de bedenker van het concept. Deze composteert de oude plantjes en brengt meteen een nieuwe lading, indien mogelijk afkomstig van lokale telers. Belangrijk is dat de gewassen lang houdbaar zijn. Ze staan daarom in 26 drielaagse karren, voorzien van specifieke verlichting.


Sandro van Kouteren, managing director bij Parus Europe, legt uit hoe de verlichting functioneert: “Per kar hebben we boven iedere tray een lineaire groeilamp van 30 watt geplaatst. Deze heeft 140 graden reflectie, wat betekent dat de lamp heel de laag voldoende kan verlichten om de planten in leven te houden of licht te laten groeien. Deze lampen geven visueel wit licht om de kruiden goed te kunnen bekijken. Het spectrum van de groeiverlichting bestaat uit ongeveer 15 procent blauw licht en 85 procent rood licht. Bovenin de kast is een balustrade geplaatst met kleur dimbaar licht waarin we de kleur naar wens kunnen afstellen en de verhouding tussen blauw en rood kunnen wijzigen om te zorgen voor een optimaal spectrum om de planten te laten groeien. In de bovenste laag van de kas is het bovendien mogelijk meer licht en intensiteit te geven. Die intensiteit speelt naast het spectrum eveneens een belangrijke rol bij deze groeiverlichting. Groeilicht is niet hetzelfde als gewoon licht en wordt uitgedrukt in µmol in plaats van kelvin of lux. In ‘The Green House’ is minimaal 50 µmol nodig om de plant licht te laten groeien en in leven te houden.”

Energie-efficiëntie is een belangrijk uitgangspunt. Als er in de komende jaren een innovatieve verlichtingsoplossing ontwikkeld wordt, die nog energie-efficiënter is dan de huidige installatie, zal die ook geïmplementeerd worden.

Energie-efficiëntie is een belangrijk uitgangspunt. Als er in de komende jaren een innovatieve verlichtingsoplossing ontwikkeld wordt, die nog energie-efficiënter is dan de huidige installatie,

zal die ook geïmplementeerd worden.

TRILUX Benelux | Phone+31 (0) 334 55 77 10 | Databankweg 28, 3821 AL AMERSFOORT | info@trilux.com | www.trilux.com

Deel dit bericht